خانه / برای همکاران دندانپزشک / معلولین،سالمندان و مسئولیت جامعه‌ی پزشکی برای بهسازی فضاهای شهری
معلولین فضاهای شهری و دندانپزشکی
معلولین فضاهای شهری و دندانپزشکی

معلولین،سالمندان و مسئولیت جامعه‌ی پزشکی برای بهسازی فضاهای شهری

چندی پیش مراجعی که روی صندلی چرخ‌دار بود به مطب من مراجعه کرد. تا قبل از حضور این مراجع عزیز در مطب متوجه مشکلات اساسی زیرساختی مطبم نشده بودم. درب ورودی لابی چند پله داشت که برای ورود با ویلچر مناسب نبود. درب ورودی مطب هم برای عبور صندلی چرخ‌دار راحت نبود. مهم‌تر از همه اینکه امکان پارک ماشین روبروی ساختمان مطب و پل باقابلیت عبور معلولین وجود نداشت. این قضیه باعث شد که به دوروبر خودم با دقت بیشتری نگاه کنم و در فضاهای شهری موجود دقت و تأمل بیشتری به خرج بدهم.

محله‌ای که من زندگی می‌کنم، ازنظر بافت جمعیتی، دسترسی و امنیت جای بسیار خوبی است. هرروز اما در پیاده‌روهای باریک، زمان و مردان سالخورده‌ای را مشاهده می‌کنم که بسیار به‌زحمت در پیاده‌روها تردد می‌کنند. چراکه مسیر همواری برای عابرین مسن طراحی نشده است. پستی‌وبلندی، پله‌ها، شیب‌های تند، عدم یکنواختی سطوح، پارک خودروها و ایجاد سد در محل عبور عابر ین پیاده، رفت‌وآمد را برای همه اعم از جوان و میان‌سال دشوار می‌کند! تردد در چنین فضای شهری برای معلولین احتمالاً غیرممکن است! بسیاری از افراد غیر معلول مانند من مجبوریم که به‌جای محل پیاده‌رو، از کنار کوچه‌ها و خیابان‌ها تردد کنیم که خطرات جانی هم دارد.

در دنیا 700 میلیون نفر یعنی 10 درصد از کل جمعیت معلول هستند که 80 درصد از این جمعیت در کشورهای جهان سوم و درحال‌توسعه زندگی می‌کنند. بر اساس سرشماری سال 1390، در ایران حدود یک‌میلیون نفر معلول وجود دارد که 133 هزار نفر آن در استان تهران ساکن هستند.

معلولان حق‌دارند که در شهرها تردد کنند. به ادارات دولتی و مراکز خصوصی مراجعه کنند و از امکانات جامعه استفاده کنند. مناسب‌سازی محیط شهری برای داشتن زندگی آرام و بی‌دغدغه همراه با رضایت‌مندی تمام اقشار جامعه از امکانات شهری ازجمله مواردی است که به‌صورت یک استاندارد بین‌المللی، در تمام کشورهای دنیا سابقه بسی طولانی دارد، به‌طوری‌که سازمان ملل سال‌های بین 1983 تا 1993 را دهه معلولان نامید.

طبق پیش‌بینی سازمان ملل متحد، جمعیت سالمندان جهان تا سال 2050 دو برابر می شود. درزمانی که به سر می‌بریم حدود ده درصد جمعیت کشور سالمند هستند؛ اما این عدد در سال‌های پیش رو در حال افزایش است به‌طوری‌که در ۳۵ سال آینده ۳۳ درصد جمعیت کشور بالای ۶۰ سال سن خواهند داشت.

این جمعیت سالمند صرف‌نظر از وضعیت معیشتی و اجتماعی، در همین خیابان‌ها قرار است تردد کنند، در همین ساختمان‌ها زندگی کنند و در همین شهر رفت‌وآمد کنند.

معلولین در مطب دندانپزشکی
معلولین در مطب دندانپزشکی

بر اساس مصوبه شورای عالی معماری و شهرسازی و به استناد بند (ج) ماده 193 برنامه سوم توسعه کشور که در سال 1379 آیین‌نامه اجرایی آن به تصویب هیئت‌وزیران رسید و با توجه به اینکه قانون در مورد مناسب‌سازی محیط شهری و اماکن دولتی صراحت دارد، اما این امر در مقام اجرایی آن با چالش‌هایی مواجهه است.

به‌عنوان یک پزشک یا دندان‌پزشک وقتی مطبی برای خود در نظر می‌گیریم تا آن را به‌عنوان محل طبابت خود در قالب خرید، اجاره، سرقفلی یا رهن تملک کنیم، شاید آخرین فاکتوری که ممکن است در نظر بگیریم همین قضیهٔ دسترسی راحت معلولین به محل طبابت ماست. البته مشکلات و فشارها آن‌قدر زیاد است که شاید صحبت در مورد این دست مسائل را شبیه گزافه‌گویی کند؛ اما حقیقت این است که حتی اگر ما شهردار یا عضو شورای شهر یا مهندس ساختمان یا شهرسازی نباشیم، به‌عنوان یک درمانگر که باید درمانش را برای همهٔ افرادی که به آن نیاز دارد عرضه کند، وظیفهٔ اخلاقی داریم که دسترسی سالمندان و معلولان را در انتخاب المان‌های مطب یا کلینیک خود در نظر بگیریم.

از طرف دیگر باب‌شدن این دید و نگرش در میان قشر ارائه‌کننده خدمات پزشکی و درمانی جامعه، از این منظر که این اقشار پیشرو و هادی سایر لایه‌های جامعه هم می‌توانند باشند، می‌تواند تغییر شگرفی در طراحی شهری ما برای نسل‌های آتی به ارمغان بیاورد که از مواهب آن در دوران سالخوردگی، خودمان استفاده کنیم!

شاید حتی این المان‌ها در آینده بتواند وارد چک‌لیست‌های وزارت بهداشت در اعطای مجوزهای درمان به درمانگران باشد. (مثلاً به متخصص طب سالمندانی که طبقهٔ چهارم آپارتمان بدون آسانسور می‌خواهد مطب بزند، جواز مطب صدر نشود!)

جامعهٔ ما در حال پیر شدن است و خود ما هم در زمانه‌ای نه‌چندان دور سالخورده می‌شویم. از طرف دیگر معلولان هم درصد قابل‌توجهی از جمعیت ما را تشکیل می‌دهند؛ بنابراین برای اینکه بتوانیم در این جامعه همهٔ ما زندگی کنیم و به‌طور عادلانه به امکانات شهری اعم از خصوصی و دولتی دسترسی داشته باشیم، وظیفه‌داریم که فضاهای شهری را برای رفت‌وآمد و زندگی همهٔ شهروندان اعم از بینا و نابینا، شنوا و ناشنوا، معلول و غیر معلول بهسازی کنیم. چه نیکوست که قدم‌های ابتدایی را از مطب‌ها، کلینیک‌ها و محل‌های ارائهٔ خدمات خود به مردم شروع کنیم.

در آینده ی نزدیک در کنار گسترش خدمات پزشکی سالمندی، نیازمند کلینیکهای دندانپزشکی ویژه ی سالمندان خواهیم بود.حتی وسایل و یونیت ها هم ممکن است که در مراکز طرف ارجاع ویژه ی سالمند، به طور اختصاصی برای این نیازها طراحی و بازآفرینی شوند.

درباره دکتر علی مرسلی

دکتر علی مرسلی

دندانپزشک – متخصص درمان ریشه – بورد تخصصی اندودانتیکس
کرج:خیابان شهید بهشتی جنب شهرکتاب مرکزی ، ساختمان پزشکان نور واحد20/تهران،پل گیشا02188283006

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *