خانه / دندانپزشکی و درمان ریشه / دندانپزشکی / همه چیز در مورد تخصص های دندانپزشکی
تخصص در دندانپزشکی
تخصص در دندانپزشکی

همه چیز در مورد تخصص های دندانپزشکی

بسیاری از مردم در مورد تخصص‌ های دندانپزشکی ابهاماتی برایشان وجود دارد و اغلب آن طور که تخصص‌های پزشکی برای مردم جا افتاده است در مورد تخصص‌ های دندانپزشکی اطلاعات کافی در سطح جامعه وجود ندارد. امروزه بیشتر امور به سمت تخصصی شدن رفته است ولی همانطور که ما برای سرماخوردگی نیاز نداریم که به متخصص بیماری‌های عفونی یا گوش، حلق بینی مراجعه کنیم، در مشکلات دندانی خود هم در وهله اول نیاز به مراجعه به متخصص ممکن است نداشته باشیم. دوره دندانپزشکی عمومی معمولا شش سال است.در ادامه این دوره برخی از دندانپزشکان ممکن است در دوره های تخصصی که به طور میانگین سه سال طول می کشد شرکت کنند و متخصص بشوند.برخی رشته های تخصصی مانند جراحی فک و صورت زمانی بیش از سه سال برای اخذ تخصص می برد. در این مطلب به صورت خلاصه به معرفی تخصص‌های دندانپزشکی می‌پردازیم:

متخصص آسیب شناسی دهان، فک و صورت (پاتولوژیست دهان و دندان):

این گروه متخصصین معمولاً زیاد به صورت مستقیم با بیماران سروکار ندارند.در این تخصص بافت‌های خارج شده با جراحی از ناحیه فک و صورت بیماران نزد این متخصصین فرستاده می‌شود تا ماهیت آن‌ها را تشخیص دهند. در برخی موارد ممکن است نیاز باشد خارج کردن بافت‌ها حین جراحی با نظارت یا توسط خود این متخصصین صورت بگیرد. این متخصصین اغلب با دندانپزشکان و جراحان سروکار دارند و نمونه‌های ارسالی آن‌ها را زیر میکروسکوپ مشاهده کرده و برای آن‌ها تشخیص می‌نویسند.

متخصص درمان ریشه (اندودنتیست):

یک اندودنتیست دندانپزشکی است که به طور تخصصی با ریشه دندان سروکار دارد. عصب کشی دندان‌های سخت و دشوار کار اصلی است که متخصص درمان ریشه انجام می‌دهد. به هر علت اگر عصب کشی دندان شما به مشکل بر بخورد، دشوار باشد یا به دلیل بیماری خاص یا ترس از عصب کشی توسط همکاران دندانپزشک عمومی قابل انجام نباشد، توسط متخصص درمان ریشه انجام می‌شود. درمان مجدد عصب کشی دندان‌هایی که درمان قبلی آن‌ها شکست خورده است، جراحی ریشه دندان‌ها و امروزه ایمپلنت‌های دندانی جز مواردی است که متخصص درمان ریشه می‌تواند انجام دهد. اندودنتیست در واقع متخصص تشخیص درد دندانپزشکی می‌باشد و در موارد دردهای پیچیده ناحیه فک و صورت که شک در مورد منشأ دندانی آن‌ها وجود دارد، ممکن است نیاز به مراجعه به اندودنتیست وجود داشته باشد.

مطلب «متخصص اندو چه کاری برای شما انجام می دهد» را اینجا بخوانید.

« برای چه کاری به متخصص اندو مراجعه کنیم » را اینجا بخوانید.

متخصص دندانپزشکی ترمیمی (و زیبایی):

ترمیم یا همان پر کردن تاج دندان حیطه اصلی فعالیت متخصص ترمیمی است. از طرف دیگر درمان‌های زیبایی دندانپزشکی و آنچه در تبلیغات به غلط یا درست طرح لبخند نامیده می‌شود، در حیطه فعالیت این متخصص است. سفیدکردن دندان‌ها، لامینیت‌ها و پرکردگی دقیق همرنگ دندان خدماتی است که توسط متخصصان ترمیمی ارائه می‌شود. روکش‌ها به خصوص در نواحی زیبایی هم جز خدماتی است که توسط این گروه از متخصصین ممکن است ارائه شود.

متخصص تشخیص بیماری‌های دهان و دندان:

این متخصصین در واقع پزشک متخصص بیماری‌های دهان هستند و بیماری‌هایی که داخل دهان شما ظاهر می‌شوند یا علایمی داخل دهان شما ایجاد می‌کنند را شناسایی و درمان می‌کنند. زخم‌های دهانی، ضایعات دهانی و تغییر رنگ‌های بافت‌های دهان توسط این متخصصین مورد بررسی قرار می‌گیرد. از آن‌جایی که بسیاری از علایم بیماری‌های سایر نقاط بدن ممکن است به صورت اولیه در دهان ظاهر شوند، این متخصصین حتی می‌توانند با تشخیص اولیه برخی از بیماری‌ها با معاینه دهان شما، به حفظ سلامت شما کمک کنند.

متخصص بیماری‌های لثه (پریودنتیست):

پریودنتیست دندانپزشک متخصصی است که وظیفه تشخیص و درمان بیماری‌های مربوط به لثه و بافت‌های نکهدارنده دندان را بر عهده دارد. بیماری‌های لثه در اثر افزایش سن، عادت‌های نادرست و همچنین تأثیر ژنتیک خود را در افراد نشان می‌دهند. پیشرفت این بیماری‌ها باعث از دست رفتن دندان‌ها می‌شود. به‌علاوه نشان داده شده است که بیماری‌های لثه با سلامت بدن به خصوص در بیماران دیابتی و زنان باردار ارتباط دارند. پریودنتیست‌ها غیر از درمان‌های لثه که قسمت بیشتر آن شامل جراحی لثه می‌شود، در مورد جراحی کاشت ایمپلنت هم دوره‌های تخصصی دیده‌اند و ازجمله بهترین و ماهرترین گروه دندانپزشکانی هستند که قادر به انجام جراحی‌های پیچیده ایمپلنت می‌باشند.

تخصص جراحی فک، دهان و صورت:

جراح فک و صورت رشته ای تخصصی است که نباید آن را با عنوان جراح-دندانپزشک که همکاران دندانپزشک عمومی برای خود استفاده می‌کنند اشتباه گرفت. جراحی‌های ساده تا پیشرفته ناحیه فک و صورت توسط جراحان فک و صورت انجام می‌شود. از جراحی خارج کردن دندان عقل نهفته گرفته تا جراحی‌های زیبایی فک، بینی، چانه و صورت به‌علاوه جراحی‌های خارج کردن کیست‌ها، تومورها، قرارگیری ایمپلنت و … توسط جراحان فک و صورت قابل انجام است.

متخصص پروتزهای دندانی:

متخصص پروتز، دندانپزشکی است درمان‌های مربوط به پروتز (هر نوع دندان مصنوعی) را برای مراجعین انجام می‌دهد. این درمان‌ها دامنه وسیعی از روکش‌های جایگزین فضاهای خالی یا روکش‌های تک دندان‌ها، روکش‌های زیبایی، دست دندان کامل متحرک یا سایر انواع دندان مصنوعی را در برمی‌گیرد. طرح درمان ایمپلنت‌های دندانی و انجام درمان‌های ایمپلنت‌های درمانی هم در محدوده فعالیت این متخصصین قرار می‌گیرد. به‌علاوه پروتزهای ناحیه دهان و صورت مانند پروتز کام و … می‌تواند توسط متخصصین پروتز طراحی و ساخته شود.

متخصص دندانپزشکی اطفال:

کار دندانپزشکی برای کودکان و نشاندن آن‌ها روی یونیت دندانپزشکی کار راحتی نیست. متخصص دندانپزشکی اطفال فردی است که برای انجام این کار دشوار آموزش‌های کافی دیده‌است. درمان دندانپزشکی دندان‌های شیری باعث می‌شود که دندان‌های دائمی از سلامت بیشتری در حین و بعد از رویش برخوردار شوند. انجام درمان‌های اورتودنسی برای اطفال هم در حیطه تخصص متخصصین اطفال می‌باشد.فارغ التحصیلان این رشته در مورد درمان دندانپزشکی کودکان در اتاق عمل تحت بی هوشی هم آموزش های کافی دیده اند.

متخصص ارتودنسی:

ارتودنتیست همان دندانپزشک متخصصی است که وظیفه ردیف کردن دندان‌ها را با بستن سیم‌ها یا با استفاده از سایر ابزارها بر عهده دارد. ارتودنتیست درواقع به درمان ناهنجاری‌های دندانی و فک و صورت می‌پردازند. متخصص اورتودنسی به نوعی اورتوپد در ناحیه استخوان‌های فک و صورت بوده و درمان‌های ارتودنسی حتی می‌تواند روی رشد فک وصورت تأثیر داشته باشد.

متخصص رادیولوژی فک و صورت:

این متخصص وظیفه اخذ رادیوگرافی‌های تشخیصی و نوشتن گزارش از مشاهداتی که در رادیوگرافی دیده می‌شود را عهده‌دار است. رادیوگرافی‌ها در ناحیه دهان و فک از رادیوگرافی‌های کوچک تک دندان یا چند دندان (پری آپیکال یا بایت وینگ) تا سی تی اسکن‌های ناحیه فک و صورت و MRI را در برمی‌گیرد.

تخصص دندانپزشکی
تخصص دندانپزشکی

آیا فلوشیپ همان تخصص است؟

خیر فلوشیپ همان تخصص نیست. اخذ تخصص در کشور ما با امتحان ورودی بوده و حداقل در تمام رشته‌های دندانپزشکی سه سال زمان می‌برد (در برخی رشته‌ها مانند جراحی فک و صورت این دوره بیشتر است)؛ اما فلوشیپ یک دوره آموزش محدود در یک زمینه تخصصی خاص است و در بسیاری از کشورها به صورت آزاد توسط دانشگاه‌ها ارائه می‌شود. در ایران فلوشیپ‌های دندانپزشکی مصوب وزارت بهداشت وجود دارند و از طریق آزمون و با طی مراحلی پذیرش می‌گیرند.

سایر دوره‌های تکمیلی دندانپزشکی:

دوره‌های تکمیلی بعد از اتمام دوره دانشگاهی دندانپزشکی فراوان هستند ولی تخصص محسوب نمی شوند. دندانپزشکان با شرکت در این دوره‌ها می‌توانند دانش و مهارت خود را ارتقا دهند. دوره‌هایی مانند دوره‌های آموزش ایمپلنت و زیبایی و … همه ساله توسط مراکز مخلف که بیشتر خصوصی هستند برگزار می‌شود. بسیاری از شرکت‌های تجاری هم برای تبلیغ و فروش محصولات خود آموزش‌های مربوط درمان‌هایی مربوط به ابزارها و تولیدات خود را برای دندانپزشکان ارائه می‌کنند. مسئله مهم این است که هیچ کدام از این دوره‌ها از نظر عنوان رسمی «تخصص» محسوب نمی‌شود.
به‌علاوه شاخه‌های آکادمیک که بیشتر مبتنی بر پژوهش هستند هم در ادامه اخذ مدرک دندانپزشکی عمومی وجود دارد و علاقه‌مندان فارغ‌التحصیل دندانپزشکی می‌توانند در این شاخه‌ها به تحصیل ادامه دهند. دکترای دندانپزشکی جامعه نگر و دکترای مواد دندانی ازجمله این موارد هستند که بیشتر حیطه مربوط به آن‌ها را پژوهش در برمی‌گیرد. دانش‌آموختگان این رشته‌ها کمتر با بیماران سروکار داشته و بیشتر در حیطه دانشگاهی و صنعتی فعال هستند.

بورد (برد) تخصصی چیست؟

متخصص های رشته های دندانپزشکی بعد از فارغ التحصیلی و اخذ تخصص در یک امتحان جامع شرکت می کنند و با قبولی در امتحان حائز دانشنامه یا گواهی بورد تخصصی می شوند. طبق قوانین فعلی در ایران کسانی که بورد دارند می توانند در دانشگاه در کلاس های نظری به آموزش رشته خود به دانشجویان بپردازند.

مقایسه دندانپزشکی ایران و جهان را اینجا را بخوانید.

درباره دکتر علی مرسلی

دکتر علی مرسلی

دندانپزشک – متخصص درمان ریشه – بورد تخصصی اندودانتیکس
کرج:خیابان شهید بهشتی جنب شهرکتاب مرکزی ، ساختمان پزشکان نور واحد20/تهران،پل گیشا02188283006

25 نظرات

  1. دکتر علی مرسلی

    شش سال دندان پزشکی + سه الی چهار سال ارتودنسی ( هر کدام دوران خدمت طرح جداگانه دارد)

  2. سلام،برای تشخیص ودرمان سپتوم بینی میشه به جراح فک وصورت مراجعه کرد؟راستش من تنفس از راه بینیم چند سالی هست سخت تر شده بیشتر از دهان نفس میکشم تا بینی فرقی که نمیکنه به متخصص فک و صورت مراجعه کنم یا گوش حلق بینی؟:😞

  3. دکتر علی مرسلی

    هر چند که جراحان فک و صورت هم در این زمینه اطلاعاتی دارند ولی عملکرد و فانکشن در محدوده ی کار متخصص گوش و حلق و بینی است و توصیه بنده هم مراجعه به این همکاران است

  4. سلام جناب دکتر ببخشید یه سوال داشتم خدمتتون من میخواستم کنکور تجربی بدم و درسم هم خوبه دندانپزشکی هم خیلی دوست دارم آیا به نظرتون رشته دندانپزشکی اشباع شده و شما از کارتون راضی هستید ممنوم میشم جواب بدید؟

  5. دکتر علی مرسلی

    پاسخ این سوال در سایت بارها داده شده است. از دید اشباع بازار هیچ رشته ای نیست که بدون رقابت باشد

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *