خانه / دندانپزشکی و درمان ریشه / منشا اصطلاح ” کرم دندان ” چیست؟
کرم دندان
کرم دندان

منشا اصطلاح ” کرم دندان ” چیست؟

Rate this post

از دوران کودکی اصطلاح “کرم خوردگی” دندان به گوش ما خورده است! بسیاری از ما وقتی بچه بودیم، از سوی بزرگترهایمان تهدید میشدیم که اگر مواظب دندان هایمان نباشیم،”کرم” دندان هایمان را میخورد. همین الآن هم اصطلاح “کرم خوردگی”،(به جای پوسیدگی) بین بسیاری از مردم رواج دارد. ولی پاسخ این سوال را که واقعا چرا اصطلاح “کرم خوردگی” برای پوسیدگی دندان رایج شده است و کرم چه ارتباطی با دندان دارد را می توانید در ادامه با خواندن این مقاله، دریابید!

در بسیاری از فرهنگ‌های دنیا، اشاره به کرم دندان وجود دارد. اشاره به کرم خوردگی دندان‌ها در زبان های زنده دنیا، علاوه بر بار استعاری، از پیشینه تاریخی باورمندی برخوردار است.در انگلستان تصور میشد که کرم‌هایی شبیه مارماهی عامل پوسیدگی دندان‌ها هستند!در شمال آلمان کرم دندانی را به رنگ‌های خاکستری،قرمز و آبی تصور می‌کردند و با لاروها مقایسه می‌شدند. کرم‌های دندانی در فرهنگ‌های مختلف، نماد شیاطین تلقی می‌شوند!
در جمجمه‌های پیدا شده از یک میلیون سال قبل آثاری از پوسیدگی دندانی دیده می شوند. آغاز دوره کشاورزی و رشد رژیم کربوهیدراتی موجب افزایش شیوع پوسیدگی در انسان‌ها شد. در متون سومری، مصری و ژاپنی اشاره هایی به “کرم” دندان وجود دارد. در رم باستان،مردم برای کاهش آلام دندان درد، به سنت آپولو متوسل می شدند! دلاک- جراح ها در همه جای دنیا وظیفه خارج کردن دندان‌های پوسیده و جلوگیری از گسترش عفونت را بر عهده داشتند. این دلاکان در نبود بی حسی موضعی از مخدر‌ها و الکل برای کاهش درد حین خارج کردن استفاده می کردند (ماده بی حسی نواکائین در 1905 توسط شیمیدان آلمانی آلفرد اینهورد معرفی شد). با همه این تمهیدات، کشیده شدن دندان برای یک فرد در حد یک شکنجه، دردناک بود! هر چند که این شکنجه، با توجه به اینکه آنتی بیوتیک‌ها به دنیای علم معرفی نشده بودند، در موارد زیادی به قیمت زنده ماندن فرد مبتلا و نجات از گسترش عفونت، تمام میشد.
پیرفوچارد (Pierre Fauchard) با چاپ کتابی با نام” جراح دندانپزشک” در سال 1728 برای اولین بار باور “کرم دندان” را مردود دانست و ارتباط پوسیدگی دندان با مواد قندی را مطرح کرد.اما تا حوالی 1890 طول کشید تا میلر مکانیسم ارتباط پوسیدگی دندان با قندها را از طریق مطرح کردن علت “میکروارگانیسم ها” ( میکروب‌ها) برای پوسیدگی ها،توضیح دهد.

چرا کرم دندان؟

پوسیدگی دندان در گونه‌های مختلف تاریخچه ای 15000 ساله دارد! اما تا حدودسال های 1700 میلادی، راز پوسیده شدن دندان‌ها کشف نشده بود!
انسان متوجه شد که با برداشتن تاج دندان، به حفره ای خالی می‌رسد که حاوی جسمی کرم مانند است!این جسم کرم مانند ( که امروزه می دانیم همان پالپ یا عصب دندان است) بعد از اینکه خارج میشد، در بسیاری از موارد درد را برای مدت طولانی کاهش میداد یا قطع می کرد. بنابراین این تصور ایجاد میشد که عامل خرابی دندان، کرمی است که وقتی خارج شود، درد برطرف می‌شود.
شباهت آفت وکرم خوردگی میوه ها،محصولات کشاورزی و چوب هم علت دیگری بوده است که توصیف فساد دندان (پوسیدگی) را از نظربرداشت ذهنی و همچنین استعاره ای مشابه کرم خوردگی میکرد.

مختصری از تاریخ عصب کشی

در زمان باستان از مخلوط دانه بنگ و موم برای قرار گیری در محل پوسیدگی دندان استفاده می‌شد.احتمالا برای مدت نامعین، درد با این روش قطع میشد. اکنون میدانیم بنگ دانه با نام علمیHyoscyamus niger عامل نکروتینگ ( از بین رفتن بافت زنده) در دندان است. در زمان‌های بسیار قدیم از میله‌های فلز داغ برای فرو بردن در حفره پوسیدگی برای کاهش درد استفاده میشد! صرف نظر از اینکه به علت عدم وجود بی حسی موضعی در آن زمان‌ها، این عمل احتمالا بسیار دردناک بوده است، می‌توان آن را تقریبا معادل درمان “پالپکتومی” در آن دوران در نظر گرفت!
در مقدمه کتاب دنتال پالپ به نام پزشک ایرانی، ذکریای رازی اشاره شده است که با وارد کردن میله گرم داخل دندان، درد دندان را برطرف می ‌کرد. با شناخت علت پوسیدگی دندان و ابداع، روش های پیشگیری متعاقب شناخت اتیولوژی و جایگزینی تکنیک‌های جدید درمان کانال ریشه (به جای کشیدن دندان) دانش دندانپزشکی این امکان را یافت که دانشی ارزشمند و تاثیرگذار در حوزه عمومی زندگی انسان باشد. ابداع بی حسی موضوع وآغاز کاربرد اشعه ایکس در دندانپزشکی دو پیشرفتی بودند که در به ثمر رسیدن آن چه ما دانش اندودانتیکس می دانیم نقش بسزایی داشته اند.علم اندودانتیکس با توجه به اینکه تنها رویکرد و راه چاره نگهداری دندان های مبتلا به التهاب پالپ و دور ریشه دندان ( پالپیت و پریودنتیت) حتی در زمان حال می باشد، از اهمیت کلیدی در دندانپزشکی برخوردار است.انجمن اندودنتیست های ایالات متحده هم در سال 1943 تاسیس شد. دانش مبتنی برشواهد درمان ریشه هر چند عمر زیادی نکرده است و بالنسبه جدید است، درهمین مدت کوتاه هم شاهد پیشرفت های بسیار زیادی بوده است.

منابع:

W. E. Gerabek, ‘The Tooth-Worm: Historical Apsects of a Popular Belief,’ Clinical Oral Investigations (April 1999): pp. 1-6
( Leo Kanner, Folklore of the Teeth (1928)
BELLIZZI, R., CRUSE, W.P.: A historic review of Endodontics, 1689-1963, part 3. J. Endod. 6:576, 1980

درباره دکتر علی مرسلی

دکتر علی مرسلی
دندانپزشک – متخصص درمان ریشه – بورد تخصصی اندودانتیکس کرج:خیابان شهید بهشتی جنب شهرکتاب مرکزی ، ساختمان پزشکان نور واحد20/تهران،پل گیشا02188283006

یک نظر

  1. سلام اما کرم دندان واقعا وجود داره منم راه بیرون دراوردنش و یاد دارم اما بخاطر بخشنامه وزارت بهداشت نمی تونم استفاده کنم اگر هم خواستین اثبات هم می تونم بکنم

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *